14 Nisan 2012 Cumartesi

Fesleğen Kurusu - Fesleğen Yaprağı - Irahan - Reyhan

Fesleğen Faydaları
Fesleğen kokusu sivrisinek ve tahtakurularını kovmak içinde kullanılır.

Ufalanmış kuru fesleğen yaprağı koklanırsa, aksırtır, kronik koku almamayı giderir.

Fesleğen Çayı
Hekim önerisine göre kullanılır..

Çayı ile eziklere pansuman yapılması tüm Anadolu'da yaygındır.

Fesleğen Diğer İsimleri
Fesliyen, peslan, reyhanotu, ırıhan, rahan.

Fesleğen Esansı
Fesleğenin çiçekli dallarından su buharıyla damıtılarak elde edilen esans, idrar yollarını temizler, mide yatıştırıcı, gaz ve balgam söktürücü etkiler sergiler.

Fesleğen Ve Böcek Sokmaları
Taze fesleğenden yapılan lapa böcek sokmalarına sarılması yaygın inanıştır.

Fesleğen bu arada sivrisineği ve tahtakurusunu da huzura yak­laştırmaz. Bu sebeple pencerelere konur.
Ancak fesleğenli pencerelerin bir anlamı daha vardır: Anadolu'da penceresinde fesleğen olan evde gelinlik çağına gelmiş kız var demektir!
Ey hayatla sürekli nişanlı olanlar, siz siz olun, sakın fesleğenden uzak durmayın!


Fesleğen Aksi Tesirleri
Fesleğen hamilelere yasaktır.

Fesleğen Diğer İsimleri
Reyhan, İnhan, Peslan (Kurttutan köyü-Salihli), Feslan, Fesliyen, Fesi i kan.
Bileşimi; uçucu yağ, estragol, eugenol, lineol, thymol, camphor ve pinen.
Ballıbabagiller familyasındandır.

Fesleğen Tarihçesi
Ocimum, Yunancada "kokulu" demek olan özen'den geliyor. Basilicum ise "krala özgü" demek.
Eski Mısırlılar, Yunanlılar fesleğeni çeşitli amaçlarla kullanırdı, Romalılar için o aşkın simgesiydi. Hindistan'da O. sanctum türü, mutfakta kullanılışından çok dini açıdan önemliydi. Yunanlılar ondan kutsal su yapar ve sunağın önüne yerleştirirdi.

Tarihte sevdalılar sevdiklerine bir sap fesleğen verirse, sevdiklerinin kalbini sonsuza değin kazacağına inanırdı.
Yaşlı Plinius'a göre (23-79) fesleğen sara hastalığına karşı birebirdi.
Bunun dışında takıntılara, kara kaygıya, üzüntüye karşı önerilmişti.


Fesleğen Botanik Bilgileri
10-40 cm boylarında, çok dallı, 2-6 cm uzunluğunda, çoğunluğu yeşil, bazıları şarabi, oval yaprakları olan; yaz aylarında genellikle beyaz, nadiren pembe, küçük çiçekler açan, bir yıllık (tropikal iklimde çok yıllık) otsu bir bitkidir.
1 50 dolayında çeşidi bulunur, iri yapraklısı, küçük yapraklısı, şarabi yapraklısı, şarabi yapraklı-dişli kenarlısı.


Fesleğen Yetiştiriciliği
Güneş ve yarı gölge yerleri, humusça zengin akıntılı toprakları sever. Bahçede ve saksılarda yetiştirilir.
Martta tohumları ekilir, nisan-mayısta yerlerine taşınır.


Türkiye'de Fesleğen
Evlerde genellikle, "çalı fesleğeni" de denen daha küçük, 1- 2 cm uzunluğunda yaprakları olan fesleğen cinsi (O. minimum) yetiştirilir. Ege köylerinde, yaz aylarında, hem sivrisinek-savar, hem de kısa ya da uzun süreliğine konukluğa gelmiş birinin önüne, saksıyla, tenekeyle, neyin içine dikildiyse onunla getirilip, kokması ve konuğun koklaması için şöyle bir sıvazlanarak bırakılan bir "hoş geldin" çiçeğidir.
Hindistan, tropikal Asya ve Pasifik adalarıdır. Ama bütün Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi Türkiye'de de bolca yetiştirilir.



Fesleğen Ve Mutfak
Fesleğenin yapraklı dalları baharat olarak kullanılır. En uygun dönemiyse M'Hcıımo öncesidir.

Tercihen taze kullanılır, kurutulmuş fesleğen yaprakları lezzetini ve kokusunu hızla kaybederler.
Hoş kokulu, hafif baharlı ve başka hiçbir baharata benzemeyen bir lezzet.
Taze ya da kuru yapraklar nane gibi et, balık ve salatalara, başka kimi yemeklere eklenir.
Taze yapraklar gerektikçe genç sürgünlerle birlikte koparılır.

Funda Yaprağı - Erica Vulgaris

Funda Faydaları
Hekim önerisine göre kullanılır.

Funda Çayı Hazırlanışı
Hekim önerisine göre kullanılır.

Funda Bileşimi
Bitkinin çiçekli dal uçlarında ericolin adında bir glikozit bulunur. Funda Bileşimi ;% 7 Tanen uçucu yağı, glikozitler, (artibun, erikolin) ve şekerler taşır.

Funda Familyası
Fundagiller familyasındandır.

Funda Botanik Bilgileri
Genç sürgünler tüylü ve çatallıdır. 3-7 mm uzunluk, 0.5-0.7 mm genişlikteki iğne yapraklar sürgünlere üçlü çevrel dizilmişlerdir.

Yaprakların alt yüzleri derin çizgilidir. Hoş kokulu, çansı beyaz çiçekleri mart-mayıs aylarında salkımlar halinde açar.
Meyveler dört kapaklı bir kapsüldür. Başta Akdeniz Bölgesi olmak üzere sahillerimizdeki makiliklerde bolca bulunur.
Dallarından süpürge yapıldığı için halk arasında Erica vulgaris gibi Süpürge otu olarak da anılır.

Funda Yaprağı Özellikleri
Ama kahverengi-kırmızımsı odunundan, asıl, yanmaya dayanıklı olduğu için pipo ve piyano yapılır.


Funda Diğer İsimleri
Erika, Süpürge otu, Ağaç Fundası, Süpürge Ağacı, Pipo Fundası, Süpürge Çalısı.

Gül Yaprağı Kurusu

Gül Yaprağı Diğer isimleri
Rose pedal – Rosenbluete – Flos


Gül Yaprağı Bileşimi
Uçucu yağ, tanen, pektin, gallik asit, citronel, geraniol gibi pek çok madde bulunur.

Gül Yaprağı Faydaları
Kapsül form çaylarına katılan bir bitkidir.


Gül Yaprağı Faydaları
Antiseptik özelliği için haricen faydalanılır.


Gül Yaprağı Çayı
Bir bardak kaynamış suya bit tutam atılması şeklinde ve 20-30 dakika bekletilip temizlendikten sonra içilmesi tavsiye edilir.

Gül Yaprağı Botanik Bilgiler
Gülgiller familya-sındandır. Rosa cin­sinden 250 kadar türün ortak adıdır. Gül, kışın yapraklarını döken, dikenli, çalımsı ya da bazen tırmanıcı, odunsu bir bitkidir. Gövdesi yuvarlak ve yeşildir, yan dallarla zenginleşir. Dala bir sapla bağlı yapraklar, kenarları tırtıklı 3-7 yaprakçıktan oluşur.
İlkbaharda başlayıp sonbahar sonuna kadar gövdeden ayrılan dikenli dalcıkların ucunda açan çiçekler beyaz, pembe, kırmızı, sarı, turuncu renkli ve genellikle güzel kokuludur.


Türkiye'de Gül Çeşitleri
Türkiye'de 25 kadar yabani, sayısı belirsiz kültür gülü yetiştirilmektedir.


Gül Yaprağı Tarihçesi
Tarihin derinliklerinden bu yana insanlar gülü sevmişler, onunla ilgilenmişlerdir. Örneğin, Hititler döneminde "Sila" diye adlandırılan ve ilaçlarda kullanılan bir çiçektir, gül.

Yine İÖ 600-700 yıllarında Anadolu'da Milet (Söke'nin güneyi) ve Eskişehir yakınlarında ünlü gül bahçeleri vardır.


Gül İçecekleri Yiyecekleri
Osmanlılarda gülle yapılmış yiyecek ve içecekler çok sevilirdi ki bunlardan bazıları bugün de sevilerek tüketilmektedir: Güllaç (Gülaç), Gülbeşeker, Celencebin (Gülbalı), Güllabiye, Gül mayası, Gülreçeli, Gülşerbeti, Gülşurubu.


Gül Çeşitleri
Turhan Baytop Türkiye'de Eski Bahçe Gülleri adlı değerli eserinde, Osmanlılardan Cumhuriyete uzanan süreçte Anadolu'da yetiştirilen 24 gül çeşidini şöyle sıralıyor: Ahmediyye gülü, Anadolu gülü, Beyaz gül, Çay gülü, Fındık gülü, Frenk gülü, Hoşâb gülü, Japon gülü, Katmerli sarı gül, Kırk kandil gülü, Köpek gülü, Lâyemut gülü, Mayıs gülü, Menekşe gülü, Misk gülü, Okka gülü, Sarı gül, Siyah gül, Şam gülü, Tevrizi gülü, Van gülü, Yağ gülü, Yeşil gül, Zeybek gülü.


Gül Reçeli
Çiçeklerin, bahçelerin şahı ya da kraliçesi olan gülün taç yaprakları günümüzde de pastalara konur, şurup, sirke, reçel yapılır.


Gülbeşeker Macunu
Gülün taç yapraklarının şeker ve suyla kaynatılmasıyla yapılan gülbeşeker macunu ise güçlendiricidir.


Gülyağı
İsparta gülü, Şam gül-ü, Yağ gülü adlarıyla anılan Rosa damascena türünün taze çiçeklerinden su buharı aracılığıyla damıtılarak elde edilir. Bu tür, pembe çiçekli, çok dikenli, az katmerlidir. Anayurdu bilinmeyen bu melez gül İsparta ve Burdur dolaylarında gülyağı için yetiştirilir. 3 bin 500 - 4 bin kg çiçekten 1 kg gülyağı elde edilebilir.

Gülyağı soluk sarı, kokulu, keskin lezzetli bir sıvıdır. İnce gülyağı, Itırşahi yağı da denir. Bir de Katı ya da Kalın gülyağı vardır ki, gülün organik bir çözücüyle damıtılmasıyla elde edilir; tereyağı kıvamında, kırmızımtıraktır. Bu tür, parfümeri sanayinde kullanılır.

Gülsuyu
Gülyağı elde edilir-ken, yan ürün olarak ortaya çıkar. Renksiz bir sıvıdır, gül kokuludur. Özellikle fenil-etil alkol içeriklidir. Mikrop öldürücü etkisi vardır. En çok göz rahatsızlıklarında dışardan kullanılır, diğer cilt rahatsızlıklarında da etkilidir. Gülsuyu güzellik losyonlarının içine de katılır; çünkü deriyi gerginleştirici etkisi vardır.

Gül-suyunun diğer yararları arasında sindirimi kolaylaştırmasını, ishalde kesici, kabızlıkta yumuşatıcı rolü oynamasını ve sıkıntılı hallerde ferahlatıcı etkisini de sayabiliriz. Gülsuyunun yararlarını modern tıp da kabul eder.

Günlük Sakızı - Buhur - Günlük Sakızı - Frankincense

Günlük Diğer İsimleri
Buhur, Boswellia, Styrax, Frankincense, Encens.

Günlük Bileşimi
Zamk, organik asitler, uçucu yağ taşır.

Günlük Kullanımı
1-4 Gram Hap halinde, günde 1 sefer kullanılması tavsiye edilir.

Günlük Faydaları
Günlüğü bir kumaş parçası ile yakarsanız, evdeki tüm kötü kokuları yok eder.
Tütsü olarak da kullanılır.


Günlük sakızı Hazırlanışı
Tropik bölgelerde yetişen "Sigala (Amber) Ağacı”ndan elde edilen yağdır. Sigala yağının mart ayından itibaren sekiz ay süre ile üretimi yapılmaktadır. Bu yağ ağacın salgı hücrelerinde meydana gelir. Salgı hücreleri bitkide tabii olarak fakat az miktarda bulunmaktadır.


Günlük Özellikleri
Ağaçlarda yaralama sonucu balsam meydana gelir ve bu yaralama sırasında salgı hücrelerinin sayısı da artar. Yaralama kepçe gibi bıçaklarla yapılmaktadır. Yara yeri 15-20 günde bir derinleştirilmektedir. 3-4 yaralamadan sonra balsam teşekkül eder.


Günlük Sakızı Nedir?
Ağacın kabuk kısmı, odun kısmına kadar sıyrılmak suretiyle balsam toplanır. Bir kazanda yarım ile bir saat kaynatılır. Böylece kabuklardan ayrılan balsam, dibe çöker, kabuklar suyun üzerinde kalır. Bu kabuklar yabalarla alınarak bir preste sikilir ve akan balsam ile su havuzlarda toplanır. Bir süre dinlendirilince, balsamın bir kısmi dipte, bir kısmi suyun üstünde olmak üzere toplanarak sudan ayrılır. Kazanın dibinde kalan balsam ile havuzlarda biriken balsam birleştirilir.

Kalan yongalar kurutulduktan sonra “buhur” veya “günlük” adi altında satılmaktadır.

Hatmi - Gül Hatmi -Althaea rosea

Hatmi Çiçeği Bileşimi
uçucu yağ, pektin, sabit yağ, şekerler, müsilaj, tanenler, altein ve helmeli maddeler bulunur.

Hatmi Çiçeği Aksi Tesirleri
Kurutulmuş çiçekleri yan etkisizdir.

Hatmi Çiçeği Faydaları
Hekim önerisine göre kullanılır.

Hatmi Çiçeği Kullanışı
Hekim önerisine göre kullanılır.

Hatmi Çiçeği Familyası
Ebegümeci familyasındandır.


Hatmi Çiçeği Botanik Özellikleri
3 metre boylarında, bir, iki ya da çok yıllık, otsu bitkilerdir. Uzun saplı yaprakları 3-5 parçalıdır. Temmuz-eylül arasında açan 7.5 cm genişliğindeki çiçekleri genellikle pembe ya da bazen mordur. Ama siyah dahil daha pek çok renk çiçek açanları da vardır. Ayrıca tek katlıları olduğu gibi katmerli açanları da bulunur.

Çin kökenlidir, ancak güzel çiçekleri nedeniyle dünyanın hemen her yerinde bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Yazın çiçeklenmesi isteniyorsa sonbaharda ya da kış sonunda, bir sonraki yıl çiçeklenme isteniyorsa ilkbaharda ekim yapılır. 15-21 derecelik sıcaklıkta yerden filizlenme 12-21 gün içinde gerçekleşir. Ekimden sonra üstü örtülmemelidir, çünkü gün ışığı tohumun çatlamasını hızlandırır.

Ebegümecigiller familyasındandır. (Bilimsel adındaki althaea, Yunanca "tedavi" anlamındaki althaio'dan gelmektedir.) 1.5-2 metre boylanabilen, köksaplı (rizom), çok yıllık, yarı odunsu-otsu bir bitkidir. Althaea officinalis'e "Tıbbi hatmi" de denir ve yaprakları tam ya da üç parçalı, yumuşak tüylüdür. Çiçekleri pembemsi beyaz renkli ve küçüktür. Sulak yerlerde, dere ve tarla kenarlarında bolca bulunur.

Hatmi Çiçeği Latince İsimi
Althaea officinalis ve Alcea paüida.

Hatmi Çiçeği Kurutulması
Kurutulmuş pembe beyaz çiçekleri Bursa aktarlarında "Hatmi çiçeği" diye satılan Alcea pallida türünün yaprakları 5-7 parçalı ve kadifemsidir. Her ikisi de beş taçyapraklı çiçeklerini haziran-ekim aylarında açar.
Hatminin yaprak ve çiçekleri yaz aylarında toplanıp gölgede kurutulur, en az iki yıllık olanların kökleri sonbaharda kazılıp temizlenir, kabukları soyulur, küçük parçalara doğranıp kurutulur.

Hatmi Çiçeği Tarihçesi
Tarihte Pisagoros'un, Plautus'un, Virgilius'un adını andığı hatmi, Eski Çin'den, Eski Mısır'a ve Suriye'ye gelmiş, Romalılar onu çeşitli yemeklerde lezzet verici olarak kullanmışlardır.


Hatmi Çiçeği Bileşimi
Bileşiminde müsilaj, sabit ve uçucu yağ, pektin, nişasta, şeker gibi maddeler bulunur.

Hatmi Şarkı Sözleri
Eski adamlar doğruyu söylemiş
Bir çiçekle bahar olmaz
Kişi kendini bilip sağa sola sormalı
Can pazarı bu oyun olmaz
Zürafanın düşkünü beyaz giyer kış günü
Sonunda şifayı kapıpta şaşırınca
Bana gel beni dinle iyi yaz
Defteri kalemi al iyi yaz
Nane limon kabuğu bir güzel kaynasın aman
Ha ha ha ha ha içine hatmi çiçeği biraz çörek otu katasın
aman
Ha ha ha ha ha hatta biraz tarçın bir tutam zencefil aman
Ha ha ha ha ha bin derde deva geliyor biraz daha sabret
güzelim
Ha ha ha ha ha hapşu
Çok yaşa
Sende gör
Rahat ve iyi yaşa

Hatmi Çiçeği İle Göz Masajı
Güzellik için: Kaynatılan yaprak ve kökünden çıkan sıvı, ya da soğuk suya bastırılmış kökünden elde edilen sıvı, cilt üzerine uygulandığında nemlendirir ve güneş yanıklarına iyi gelir. Ayrıca yağsız saçlar bu sıvıyla canlandırılır.

Hatmi Çiçeği Ve Böcek Isırmaları
Dövülmüş hatmi taneleri vücuda sürülürse, sinek ve böcek ısırmalarını önler.

Hatmi Çiçeği Ve Böcek Isırmaları
Sofrada: Kurutulmuş yapraklar çorbaların üzerine serpilir. Ayrıca kümes hayvanları içi doldurulup pişirilirken hatmi yapraklarıyla tatlandırılır.

Hatmi Çiçeği Fiyatı

Hava Cıva - Alkanna tinctoria

Hava Cıva Kullanım Şekilleri
20-30 gram havacıva 100 gram kadar tereyağı ile, muğlama gibi kavrulur. Oluşan kırmızı sıvı, günde 3 sefer 1 çay kaşığı yenmesi tavsiye edilir.

Hava Cıva Bileşimi
içindekiler; Tanen, mum ve alkanin isminde kırmızı bir boya taşır. Reçine, kolin, konsolidin, alkannarot gibi maddeler bulunur.

Hava Cıva Familyası
Hodangiller familyasındandır.

Hava Cıva Diğer Adları
Eğlik, Eğnik, Kızıl enik, Kızıl encik, Tüylü boya, Yer ineği.


Hava Cıva Botanik Bilgileri
10-30 cm boylarında, sık tüylü, kırmızı köklü, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Mayıs-temmuz aylarında koyu mavi çiçekler açar.
Ülkemizde Akdeniz Bölgesiyle Batı Anadolu'da yetişir.


Hava Cıva Faydaları
Havacıva otunun kökleri kurutulup, suyla kaynatılarak içilir ve eczacılık sanayinde merhemlerde, yağlarda, dudak boyalarında kırmızı boyar madde olarak kullanılır.

Hava Cıva Özellikleri
Kökün aktarlardaki görünüşü 10-25 cm uzunluğunda, 0.5-1.5 cm çapında, koyu kırmızı renklidir. Kabuğu kolaylıkla soyulur.
Odunsu kısmın içi beyaza yakın renktedir.
Kokusuz ve tatsızdır.
Dışarıdan da yara iyileştirici olarak kullanılır.

Havuç Tohumu - Daucus Carota

Havuç Tohumu Bileşimi
Uçucu yağ, sabit yağ, rezin

Havuç Tohumu Faydaları
Çocuk çayı olarak kullanılması tüm Anadolu'da yaygındır.


Havuç Tohumu Kullanışı
%5 havuç tohumu eklenerek bir bardak suda kaynatılarak günde 3 bardak içilmesi tavsiye edilir.
Tohumları toz halinde ise, hap şeklinde günde 1–3 gram alınabilir.

Havuç Tohumu Yetiştiriciliği
Tohumlar ekilmeden 15 gün önce, toprak çapalanıp gübrelenmesi, Tohum ekildikten sonra ince toprakla Örtülmesi tavsiye edilir.

Havuç Tohumu Familyası
Maydanozgiller familyasındandır.

Havuç Tohumu Diğer Adları
Yeregeçen, Pörçüklü (Erzurum), Keşür (Diyarbakır).

Havuç Tohumu Botanik Bilgileri
Turuncu renkli kazık köklerinden dolayı kültürü yapılan, iki yıllık, otsu bir bitkidir.
İlk yıl toprak altında kökünü geliştirir ve toprak üzerine de ince rozet yapraklar çıkarır, ikinci yılda rozet yaprakların arasından 60-100 cm uzunluğunda dallı çiçek sapları uzatır, şemsiyemsi çiçekleri beyaz ya da pembedir. Tohum-meyveler 2-4 mm uzunluğunda, yumurtamsı, dikenli ve gri renklidir.

Havuç Sebzesi
Havucun sebze olarak yenen kökü özellikle provitamin A açısından çok zengindir. Bunun dışında B1, B2, B3, B6, C, E, K vitaminleri ve potasyum, sodyum, fosfor, kalsiyum, demir, magnezyum mineralleri, protein, karbonhidrat bulunur.

Havuç Üretimi
Vitamin zenginliğinin ortaya çıkmasıyla dünyadaki havuç üretim ve tüketimi artmıştır.
Türkiye'de de 1960'larda 20-25 bin ton olan havuç üretimi 1980'lerin başında 80 bin tona, 1989'da da 178 bin tona çıkmıştır.
Tür olarak da 80-100 cm'lik Beypazarı tarzı havuçlar yerine, yerden sökülmesi daha kolay olan 10-20 cm'lik Kum havuçları yeğlenmeye başlanmıştır.